Znaczenie przeciwciał anty-SLA/LP

Znaczenie przeciwciał anty-SLA/LP w diagnostyce autoimmunologicznego zapalenia wątroby

Wstęp

Autoimmunologiczne zapalenie wątroby (AIH – autoimmune hepatitis) jest przewlekłą, zapalną chorobą miąższu wątroby, która nieleczona prowadzi do destrukcji wątroby i w konsekwencji do jej marskości. Po raz pierwszy AIH zostało opisane przez prof. Jana Waldenströma w 1950 roku. Choroba zaobserwowana w grupie młodych kobiet została opisana wówczas jako ciężka postać zapalenia wątroby ze znacznym wzrostem immunoglobulin w surowicy. Następnie zauważono, że u pacjentów z podobną kohortą obecne były komórki LE (LE cells – lupus erythematosus cells) oraz przeciwciała przeciwjądrowe (ANA). Obserwacje te doprowadziły do postawienia hipotezy, że przyczyną dolegliwości pacjentów była utrata tolerancji immunologicznej. W dalszej kolejności potwierdzono autoimmunizacyjny charakter choroby, w przebiegu której w surowicy pacjentów pojawiają się charakterystyczne autoprzeciwciała. AIH występuje znacznie częściej u kobiet niż u mężczyzn.

Obecnie wyróżnia się trzy typy AIH:

  • AIH typu 1 z obecnymi przeciwciałami ANA, ASMA, anty-SLA/LP
  • AIH typu 2 z obecnymi przeciwciałami anty-LKM, anty-LC1
  • kryptogenne zapalenie wątroby bez obecności autoprzeciwciał

Kryteria rozpoznania autoimmunologicznego zapalenia wątroby

Kryteria rozpoznania AIH zakładają:

  • podwyższone stężenie transaminaz oraz IgG w surowicy pacjenta
  • obecność w surowicy pacjenta specyficznych dla AIH autoprzeciwciał
  • stwierdzenie charakterystycznych zmian histopatologicznych w bioptacie wątroby
  • diagnostykę różnicową i wykluczenie innych przyczyn dolegliwości pacjenta

Na tej podstawie zaproponowano punktowy system diagnostyczny:

Parametr Cecha Punkty
Płeć kobieta 2
ALP : AST (lub ALT)
ratio
>3 –2
1,5–3 0
<1,5 2
Immunoglubuliny surowicze lub IgG
(x ponad normę)
>2,0 3
1,5–2,0 2
1,0–1,5 1
<1,0 0
ANA, ASMA lub anty-LKM1 (miano) >1:80 3
1:80 2
1:40 1
<1:40 0
AMA obecne –4
Inne autoprzeciwciała anty-SLA/LP, anty-aktyna, ASGPR, pANCA 2
Markery wirusowe obecne –3
nieobecne 3
Stosowanie leków hepatotoksycznych TAK –4
NIE 2
Spożywanie alkoholu <25 g/dzień 2
>60 gr/dzień –2
Zmiany histopatologiczne martwica kęsowa 3
komórki plazmatyczne 1
rozety 1
żadne z powyższych –5
Choroby autoimmunologiczne autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, wrzodziejące zapalenie wątroby, inne 2
HLA DR3 lub DR4 1
Odpowiedź na leczenie remisja 2
wznowa 3

Ocena przed leczeniem:

>15 pkt. – rozpoznanie pewne

10–15 pkt. – rozpoznanie prawdopodobne

Ocena po leczeniu:

>17 pkt. – rozpoznanie pewne

12–17 pkt. – rozpoznanie prawdopodobne

Pojęcia:

ALP – fosfataza alkaiczna, AST – aminotransferaza asparaginianowa, ALT – aminotransferaza alaninowa, IgG – immunoglobulina G, ANA – przeciwciała przeciwjądrowe, ASMA – przeciwciała przeciwko mięśniom gładkim, anty-LKM1 – przeciwciała przeciwko mikrosomom nerkowo-wątrobowym typu 1,
AMA – przeciwciała przeciwko mitochondriom, anty-SLA/LP – przeciwciała przeciwko rozpuszczalnym antygenom wątrobowym lub wątrobowo-trzustkowym, ASGPR – przeciwciała przeciwko receptorowi asialoglikoproteinowemu, pANCA – przeciwciała przeciwko cytoplazmie neutrofilów o typie fluorescencji perinuklearnym, HLA – ludzkie antygeny leukocytarne

Tabela 1. Kryteria rozpoznania AIH wg „International autoimmune hepatitis group”. F. Alvarez, P.A. Berg et al. J Hepatol 1999; 31: 929–938.

Rola autoprzeciwciał w diagnostyce autoimmunologicznego zapalenia wątroby

Autoprzeciwciała odgrywają kluczową rolę w diagnostyce i monitorowaniu aktywności autoimmunologicznego zapalenia wątroby. Powinny być oznaczone możliwie jak najwcześniej przy pierwszym podejrzeniu choroby. Stanowią również kryterium różnicujące pomiędzy AIH typu 1 oraz 2. Najczęściej wykrywanymi autoprzeciwciałami są ANA, ASMA dla typu 1 oraz anty-LKM1, anty-LC1 dla typu 2. W związku z dążeniem do podniesienia trafności diagnostycznej nadal trwają poszukiwania kolejnych przeciwciał markerowych. Wśród znanych autoprzeciwciał występujących w przebiegu AIH wymienić można dodatkowo przeciwciała przeciwko aktynie, przeciwciała przeciwko receptorowi asialoglikoproteinowemu (anty-ASGPR) oraz przeciwciała przeciwko rozpuszczalnym antygenom wątrobowym lub wątrobowo-trzustkowym (anty-SLA/LP). Te ostatnie przypisuje się do AIH typu 1.

Przeciwciała anty-SLA/LP

Przeciwciała anty-SLA oraz anty-LP traktowane były początkowo jako dwie odrębne grupy autoprzeciwciał. Obecnie wiadomo, że stanowią one jedną frakcję immunoglobulin określanych jako anty-SLA/LP. Antygenem docelowym jest białko związane z supresorowym UGA-tRNA.

Do niedawna jedyną metodą oznaczania przeciwciał anty-SLA/LP były testy monospecyficzne, takie jak ELISA lub Blot. Przeciwciała te nie są bowiem możliwe do wykrycia za pomocą klasycznych testów immunofluorescencji pośredniej (IIFT) z wykorzystaniem skrawków tkanek zwierzęcych. Stanowi to istotny problem w serologicznej diagnostyce przesiewowej AIH.

Rozwój metod biologii molekularnej zaowocował wprowadzeniem testów typu CBA (CBA – cell based assay), w których zastosowano biochip oparty o komórki transfekowane antygenem SLA/LP. Wzbogacone w ten sposób mozaiki IIFT mają możliwość wykrycia przeciwciał anty-SLA/LP, co znacząco podniosło czułość diagnostyczną na etapie badania skryningowego.

Początkowo zauważono, że przeciwciała anty-SLA/LP wykrywane są w surowicy pacjentów seronegatywnych pod kątem innych autoprzeciwciał. Z tego powodu stanowiły one kryterium rozpoznania AIH typu 3. Obecnie włączone są do typu 1. Przeciwciała anty-SLA/LP mogą występować również u pacjentów HCV pozytywnych z przeciwciałami anty-LKM1, co podkreśla ich ważną rolę w różnicowaniu AIH z zakażeniem wirusowym. Współistnienie przeciwciał anty-LKM1 z anty-SLA/SP może być wynikiem zespołu nakładania HCV z AIH typu 1, co wiąże się z gorszym rokowaniem dla pacjenta.

Testy IIFT do oznaczania przeciwciał anty-SLA/LP

Do niedawna detekcja przeciwciał anty-SLA/LP możliwa była wyłącznie metodami monospecyficznymi (ELISA, Blot). Obecnie można je wykryć również za pomocą testów IIFT z zastosowaniem komórek transfekowanych. Dostępne są dwa rozwiązania:

1. Mozaika „Liver screen 1”, w skład której wchodzą: nerka szczura, żołądek szczura, wątroba szczura, komórki transfekowane SLA/LP. Stanowi ona optymalną kombinację umożliwiającą jednoczesną ocenę przeciwciał AMA, ASMA, LKM, SLA/LP.

Znaczenie przeciwciał anty-SLA/LP

2. Test oparty wyłącznie o komórki transfekowane SLA/LP.

 

Więcej informacji na temat autoimmunologicznego zapalenia wątroby

Sprawdź, gdzie zrobisz badania w kierunku autoimmunologicznego zapalenia wątroby

 

Autor: Patryk Matuszek
EUROIMMUN POLSKA Sp. z o.o.
www.euroimmun.pl

Nie znalazłeś odpowiedzi na nurtujące Cię pytanie? Prześlij je nam, a odpowiedź wkrótce ukaże się na blogu: blog@euroimmun.pl

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.