Tęsknota za słońcem, czyli niedobory witaminy D i jak im przeciwdziałać

Zimowe miesiące, a wraz z nimi długie, ciemne wieczory powoli dobiegają końca – na szczęście, gdyż u wielu osób powodują one ogólny spadek samopoczucia i przygnębienie. Ale depresja zimowa i zmęczenie mogą mieć również przyczyny natury medycznej. Jedną z nich jest niedobór witaminy D, szczególnie częsty w okresie zimowym, ponieważ do produkcji tej witaminy w organizmie niezbędne jest promieniowanie słoneczne.

Czym jest witamina D i jakie funkcje pełni w organizmie?

Grupa witamin D obejmuje witaminę D2 pochodzenia roślinnego i witaminę D3 pochodzenia zwierzęcego. Prekursor witaminy D3 (7-dehydrocholesterol) jest produkowany w naszym organizmie głównie w naskórku i ulega przekształceniu do witaminy D3 pod wpływem światła. W mniejszych ilościach witamina D może być pobierana również z pokarmu. Niezależnie od źródła pochodzenia, początkowo występuje ona w formie nieaktywnej, która musi być aktywowana chemiczne, w dwóch etapach.

Witamina D3, zarówno z produkcji endogennej, jak i z źródeł zewnętrznych, dociera krwiobiegiem do wątroby, gdzie jest przekształcana do 25-OH witaminy D3 (w tej formie jest magazynowana i transportowana). Niewielka ilość 25-OH witaminy D3 transportowana jest następnie do nerek, gdzie ulega przekształceniu do aktywnej biologicznie formy witaminy D3, kalcytriolu (1,25-(OH)2 D). Produkcja witaminy D3 jest ściśle regulowana i następuje tylko w momencie zapotrzebowania organizmu. Jej nadmiar rozkładany jest przez promieniowanie UVB.

Kalcytriol może wywoływać różny efekt w zależności od organu, w którym jest syntetyzowany. Wytworzony w nerkach bierze udział w metabolizmie wapnia i fosforu. Jest niezbędny w przyswajaniu składników mineralnych z jelita cienkiego, wpływając na kondycję kości. Kalcytriol ma również wpływ na istotne funkcje regulacyjne układu sercowo-naczyniowego, immunologicznego, nerwowego, mięśniowego oraz skóry.

Jak bada się poziom witaminy D?

Oznaczenie witaminy D wiąże się z pobraniem niewielkiej ilości krwi. W badaniu oznacza się nieaktywną biologicznie formę witaminy D 25-OH. Dlaczego? Badania wskazują, że u pacjentów z niedoborem witaminy D poziom 1,25-(OH)2 D jest zwykle w normie.

Jaki jest odpowiedni poziom witaminy D?

Badania epidemiologiczne wykazują, że stężenie witaminy D lub jej metabolitów u większości dorosłych nie osiąga pożądanego poziomu. Optymalna koncentracja witaminy D 25-OH wynosi od 31 do 70 ng/ml.

25-OH witamina D Stężenie [ng/ml]
toksyczne >151
nadmiar 71-150
górna granica normy 51-70
optymalny 31-50
poniżej normy 21-30
umiarkowany niedobór 11-20
ciężki niedobór <10

 

Kto powinien się badać?

Osoby ze zwiększonym ryzykiem niedoboru witaminy D powinny badać się regularnie. W grupie tej znajdują się:

  • niemowlęta, małe dzieci,
  • kobiety w ciąży,
  • dorośli powyżej 60. roku życia,
  • osoby, u których ekspozycja skóry na światło słoneczne jest niewystarczająca (np. z powodu pracy w zamkniętych pomieszczeniach),
  • osoby z intensywną pigmentacją skóry,
  • osoby, których dieta jest uboga w produkty zawierające witaminę D (np. weganie),
  • pacjenci cierpiący na uszkodzenia wątroby, niewydolność nereklubprzewlekłąchorobę zapalną jelit.

Wskazaniem do oznaczenia 25-OH witaminy D jest również monitorowanie leczenia niedoboru witaminy D. Oznaczenie zazwyczaj wykonuje się 3 miesiące po rozpoczęciu terapii, a następnie po uzyskaniu optymalnego stężenia witaminy w surowicy – co 6 miesięcy. Istotne jest również ustalenie przyczyny deficytu i kontynuacja suplementacji witaminy D w odpowiednich dawkach.

Jakie konsekwencje może mieć niedobór witaminy D?

Trwały niedobór witaminy D jest czynnikiem ryzyka wystąpienia chorób:

  • kości (zapalenie kości i chrząstki, osteoporoza),
  • układu sercowo-naczyniowego,
  • osłabienia mięśni,
  • chorób autoimmunologicznych (np. cukrzyca typu I),
  • chorób zakaźnych, astmy,
  • przewlekłego zapalenia dziąseł,
  • depresji, demencji.

Pierwszym objawem niedoboru witaminy D są: przewlekłe zmęczenie, ból kończyn, skurcze mięśni i zwiększona podatność na infekcje. W przypadku takiego podejrzenia należy wykonać pomiar, który pomoże uniknąć ciężkiego deficytu i zredukuje ryzyko poważnych chorób nim spowodowanych.

EUROIMMUN 25-OH Witamina D ELISA to test stosowany przez lekarzy w celu szybkiego i precyzyjnego pomiaru poziomu witaminy D u pacjentów. Ma on zastosowanie zarówno w pierwszej diagnozie, jak i w przypadku już ustalonego niedoboru oraz w monitorowaniu suplementacji. Wyniki testu są dostępne w czasie krótszym niż 3 godziny. Wartością optymalną jest 30-50 ng/ml. Wynik poniżej 30 ng/ml jest uważany za poziom poniżej normy, a wartość 20 ng/ml lub poniżej wskazuje już na niedobór.

Jakość testów EUROIMMUN ELISA 25-OH Witamina D jest regularnie sprawdzana w specjalnych programach kontroli jakości. W najnowszym systemie oceny jakości (od stycznia do października 2014 r. – DEQAS) test EUROIMMUN ELISA wykazał najlepszą wydajność spośród ośmiu testów konkurencyjnych stosowanych przez uczestników do pomiaru stężenia witaminy D. Zaobserwowano również bardzo dobrą korelację (współczynnik korelacji 0,93) z wartościami standardów dostarczonych przez organizatorów programu.

Autor: Dr. Gabi Ommen
Tłumaczenie: Katarzyna Buska

1 komentarz do “Tęsknota za słońcem, czyli niedobory witaminy D i jak im przeciwdziałać

  1. Przyjmowanie witaminy D3 w ilości, którą zapisują lekarze, czyli według polskich norm nie ma sensu. 1000, czy 2000 jednostek niczego nie poprawia. Poziom witaminy D3 zaczyna się zmieniać po przyjmowaniu 10000 lub nawet więcej. Jeżeli mamy poważne niedobory. Dlatego też warto suplementować D3 cały rok, także podawać dzieciom, oczywiście w mniejszej dawce. Zachęcam do poczytania http://dietomat.pl/artykul/witamina-d3-jej-wlasciwy-poziom-tak-trudno-osiagalny-jak-zdobycie-szczytu-k2

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *