Genetyka choroby Alzheimera

Choroba Alzheimera (AD) zaczyna się zazwyczaj od utraty pamięci związanej z niedawnymi wydarzeniami z życia chorego. Stopniowo problemy z pamięcią pogłębiają się, prowadząc w konsekwencji do ogólnego uszkodzenia funkcji poznawczych. AD jest najczęstszym zespołem otępiennym. Rozpowszechnienie choroby zależy przede wszystkim od wieku populacji i narasta w grupie powyżej 65. roku życia. Wśród osób w wieku 65–69 lat częstość AD wynosi 1 przypadek na 100 osób.

Wyróżnia się kilka postaci AD – zależnie od uwarunkowań rodzinnych i wieku chorego w momencie wystąpienia objawów. Klasyfikacja oparta na liczbie przypadków otępień występujących w rodzinie chorego wyznacza:

  • postać rodzinną (FAD, z ang. Family Alzheimer’s Disease) – przy co najmniej 2 przypadkach otępień,
  • postać sporadyczną (SAD, z ang. Sporadic Alzheimer’s Disease) – bez uwarunkowań rodzinnych.

Ze względu na wiek pojawienia się pierwszych dolegliwości u chorego możemy wyróżnić:

  • postać wczesną (EOAD, z ang. Early Onset Alzheimer’s Disease) – gdy symptomy wystąpiły przed 65. rokiem życia,
  • postać późną (LOAD, z ang. Late Onset Alzheimer’s Disease) – gdy pierwsze manifestacje choroby dają o sobie znać po 65. roku życia.

 

KLASYFIKACJA ChorobY Alzheimera

Ocenia się, że tylko 15–25% przypadków AD ma uwarunkowanie rodzinne, z czego jedynie 5% dziedziczy się w sposób autosomalny dominujący i jest związane z mutacjami w genach: APP, PSEN1 i PSEN2. W populacji chorych dominuje postać sporadyczna (60–85% przypadków) ze złożonym typem dziedziczenia, w którym istotna rolę odgrywa genotyp APOE.

Gen APOE koduje białko – apolipoproteinę E (ApoE) – które w mózgu odgrywa znaczącą rolę w metabolizmie lipoprotein i cholesterolu. Trzy warianty genu (tzw. allele) APOE: ε*2, ε*3 i ε*4 kodują trzy izoformy białka: E2 (Arg 158>Cys), E3 (Cys w pozycji 112) i E4 (Cys 112>Arg). Różnice w składzie aminokwasowym tych białek determinują ich różnice funkcjonalne.

Nosiciele allela APOE ε*4 mają podwyższone ryzyko AD zależnie od dawki tego genu:

  • 3-krotnie przy jednej kopii genu (układ heterozygotyczny: APOE ε4/ε3 lub APOE ε4/ε2),
  • 15-krotnie przy dwóch kopiach tego genu (układ homozygotyczny: APOE ε4/ε4).

Osoby z takimi wariantami genu APOE, poza skłonnością do AD, mają także podwyższone ryzyko znacznego wzrostu stężenia cholesterolu LDL oraz trójglicerydów we krwi przy diecie bogatej w tłuszcze nienasycone.

Allel APOE ε*3 nie wpływa na ryzyko wystąpienia AD i miażdżycy. Natomiast allel APOE ε*2 zdaje się mieć właściwości chroniące przed AD, za to znacząco podwyższa skłonność do hiperlipoproteinemii typu III i chorób sercowo-naczyniowych.

Badanie genotypu APOE ma zastosowanie w:

  • ocenie ryzyka choroby Alzheimera,
  • szacowaniu skłonności do miażdżycy i hiperlipoproteinemii,
  • różnicowaniu choroby Alzheimera od innych typów otępień,
  • badaniach klinicznych nad różnymi formami terapii AD.

Opracowano na podstawie:

  1. Kowalska A. Genetyka zespołów otępiennych. Część 3: podłoże molekularne wieloczynnikowego dziedziczenia postaci sporadycznej choroby Alzheimera. Postępy Hig Med. Dosw (online) 2009; 63: 577–582.
  2. Goldman J.S. et al. Genetic counseling and testing for Alzheimer disease: Joint practice guidelines of American College of Medical Genetics and National Society of Genetic Counselors. Genetics in Medicine 2011; vol. 13, 6: 567–605.
  3. Bagyinszky E. et al. The genetic of Alzheimer’s disease. Clinical Interventions in Aging 2014; 9: 535–551.

Autor: dr n. med. Dorota Musiał
EUROIMMUN POLSKA Sp. z o.o.
www.euroimmun.pl
www.euroimmundna.pl

Badanie APOE wykonasz:

Badanie APOE

 

Nie znalazłeś odpowiedzi na nurtujące Cię pytanie? Prześlij je nam, a odpowiedź wkrótce ukaże się na blogu: blog@euroimmun.pl

 

1 komentarz do “Genetyka choroby Alzheimera

  1. Szkoda tylko, że obecne w tej chwili na rynku leki na chorobę Alzheimera w dalszym ciągu nie są tak skuteczne jak by się chciało. Mam jednak osobiście nadzieję, że prowadzone nieustannie pod tym kątem badania obserwacyjne pozwolą wreszcie chorym całkowicie stanąć na nogi.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.